وسواس

یک اختلال اضطرابی مزمن است که با اشتغال ذهنی مفرط در مورد نظم و ترتیب و امور جزئی و همچنین کمال‌طلبی همراه است، تا حدی که به از دست دادن انعطاف‌پذیری، صراحت و کارائی می‌انجامد. وسواس فکری در مبتلایان به این بیماری عقیده، هیجان یا تکانه‌ای‌ست که مکرراً و مصرانه برخلاف میل شخص خود را وارد ضمیر هشیار او می‌کند. این افکار، تکانه‌ها یا تصاویر ذهنی به طور مکرر و مقاوم برای شخص اتفاق افتاده، ناراحتی و اضطراب بارزی را در او بر می‌انگیزند.معمولاً شخص می‌کوشد آن‌ها را نادیده گرفته، از ذهن خود بیرون کند و یا با عمل و فکر دیگری خنثی کند و البته آگاهی دارد که این پدیده‌های مزاحم حاصل ذهن خود او هستند و مثل تزریق افکار از خارج تحمیل نمی‌شوند فرد مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی برای کاهش اضطراب خود که ناشی از فکر مزاحم است، فعالیت دیگری انجام می‌دهد که اضطراب او را کاهش دهد که این خود می‌تواند به شدت اختلال کمک کند.

شیوع

• مردان و زنان به یک اندازه ممکن است به اختلال وسواسی جبری مبتلا شوند. اما ابتلا به این اختلال در مردان عمدتاً در سنین پایین‌تری نسبت به زنان روی می‌دهد.
  
• احتمال تطابق در دوقلوهای همسان بالاتر است.
  

وسواس فکری: وسواس فکری در مبتلایان به این بیماری عقیده، هیجان یا تکانه‌ای‌ست که مکرراً و مصرانه برخلاف میل شخص خود را وارد ضمیر هشیار او می‌کند. این افکار، تکانه‌ها یا تصاویر ذهنی به طور مکرر و مقاوم برای شخص اتفاق افتاده، ناراحتی و اضطراب بارزی را در او بر می‌انگیزند.معمولاً شخص می‌کوشد آن‌ها را نادیده گرفته، از ذهن خود بیرون کند و یا با عمل و فکر دیگری خنثی کند و البته آگاهی دارد که این پدیده‌های مزاحم حاصل ذهن خود او هستند و مثل تزریق افکار از خارج تحمیل نمی‌شوند.

وسواس عملی: وسواس عملی تکانه غیرقابل مقاومتی برای انجام یک عمل غیر منطقی (مانند شستن مکرر) است.

علل وسواس

عوامل زیستی: تحقيقات نشان می دهدكه اولا فعاليت پايين نابهنجار انتقال دهنده سروتونين و ثانیا عملكرد نابهنجار مناطق كليدي مغز، علت اصلی اين اختلال هستند.

وراثت: در ايجاد اختلال وسواسي- اجباري، مولفه‌هاي ارثي نقش قابل توجهي دارند. در بررسي‌هاي انجام شده در مورد ميزان همگامي دوقلوها از نظر ابتلا به اين اختلال، مشخص شده است كه ميزان همگامي دوقلوهاي تك تخمكي بسيار بيشتر از ميزان همگامي دوقلوهاي دوتخمكي است. با بررسي خانواده‌هاي بيماران مبتلا به اختلال وسواسي- اجباري نيز مشخص شده است كه 35 درصد از بستگان درجه اول اين بيماران نيز به همين اختلال مبتلا هستند.

درمان

اکثر افرادی که مبتلا به وسواس می‌شوند، در مراحل اولیه برخی از علایم این بیماری را به طور خفیف تجربه می‌کنند و می‌توان از تشدید علایم در برخی از آنها پیش از آنکه به طور کامل دچار بیماری شوند جلوگیری کرد. درمان اختلال وسواس اجباری از جمله درمان وسواس فکری شامل سه مرحلهٔ روان‌درمانی شناختی رفتاری، رفتاردرمانی و دارودرمانی است.

روان درمانی: نوعى درمان است که توسط روانکاو یا روانشناس صورت مى‏گیرد و آن یک همکارى آزاد بین بیمار و درمان کننده مبتنى بر اعمال متقابل است که بر اساس روابطى نسبتا طولانى و طبق هدف و برنامه ریزى مشخصى به پیش مى‏رود. درمان اختلال به‏صورت مکالمه و صحبت و یا هر شیوه مفیدى که قادر به اصلاح زندگى روانى فرد باشد انجام مى‏گیرد

دارو درمانی: استفاده از داروهاي مهاركننده بازجذب سروتونين بويژه فلوكستين، فلوكسامين، پاروكستين و سرترالين براي درمان وسواس اجباري مورد استفاده قرار مي‌گردند. از بين داروهاي سه حلقه‌اي و چهار حلقه‌اي، كلومي‌پرامين تأثيرات خوبي بر روي باز جذب سروتونين دارد.